Llifogydd Llanrwst: Diweddariad i breswylwyr Llanrwst
 
  
 
Hoffwn fynegi fy nghydymdeimlad dwysaf â’r holl deuluoedd gafodd eu heffeithio gan lifogydd y penwythnos. Hoffwn fynegi cydymdeimlad arbennig â’r tri pherson gafodd eu hachub gan y Gwasanaeth Tân ac Achub; gyda pherchnogion Castell Gwydir a oedd yn sownd yn eu cartref, ac â Chlwb Peldroed Llanrwst sydd wedi gweld eu cae a’u hadnoddau wedi eu difetha gan y dŵr.
 
Yma byddaf yn ceisio darparu diweddariad o ddigwyddiadau Dydd Sadwrn i breswylwyr Llanrwst.
 
Bu’r Cynghorydd Ian Jenkins a minnau yn y ganolfan reoli brys (yn Glasdir, Llanrwst) gyda Chyngor Conwy, Heddlu Gogledd Cymru, y Gwasanaeth Tân a Chyfoeth Naturiol Cymru (CNC) er mwyn ceisio cynnig arweiniad a chyfarwyddyd wrth i adnoddau gael eu cyfeirio i’r ardaloedd fwyaf anghennus yn Llanrwst a chymunedau eraill yn Nyffryn Conwy a oedd wedi eu heffeithio. Y flaenoriaeth bob amser oedd y rhai a oedd â’u bywydau mewn peryg, fel y tri y soniais amdanynt uchod.
 
Yn ogystal â chyfeirio cymorth yn y ganolfan reoli brys gwnaethpwyd penderfyniad cyflym i gau yr A470 o’r ddau gyfeiriad gan nad oedd modd teithio ar y lonydd.
  
 
DUTCH DAMS
 
Mae’r ‘Dutch Dams’ yn Llanrwst yn ran o Gynllun Lliniaru Llifogydd Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC). Fel arfer, yn ystod digwyddiad o’r math yma, byddai CNC yn codi’r dams er mwyn amddiffyn eiddo yn Nheras Conwy a Stryd Watling. Mae’r ‘dams’ mewn lle er mwyn amddiffyn rhag y posibilrwydd o’r afon yn codi’n uwch na mur yr Afon Conwy ar hyd Stryd y Bont. Wrth lwc, ni ddigwyddodd hynny y tro yma.
 
Ond, fel mae nifer ohonoch yn gwybod, chafodd y ‘Dutch Dams’ mo’u codi y tro hwn, er fod amddiffynfa dros dro mewn lle - fel y gwelwch o’r llun uchod.
 
Rydw i wedi fy hysbysu mai’r rheswm dros beidio â chodi’r ‘Dams’ oedd bod CNC wedi eu profi tua mis yn ôl a chanfod gwall rhannol ynddynt. Ni chafodd y ‘Dam’ ei drwsio mewn pryd ar gyfer y llifogydd yma a dyna pam na chafodd ei godi, ond, fel y crybwyllwyd uchod, roedd amddiffynfa arall mewn lle.
 
Mae’r dŵr welwch chi yn y llun uchod yn dod o’r arwyneb ac o ‘gylis’ y ffordd fawr, nid o’r afon.
  
 
BAGIAU TYWOD
  
Mae gan Gonwy fagiau tywod ar gael ar gyfer yr hyn a elwir yn ‘lifogydd ar y priffyrdd’. Golyga hyn gan amlaf ad-gyfeirio llif y dŵr oddiwrth eiddo os ydi traeniau’r priffyrdd (sy’n eiddo i Gyngor Conwy) yn gorlifo neu yn byrstio.
 
Ni wnaiff y cyngor ddarparu bagiau tywod i breswylwyr ar gyfer paratoadau hir-dymor ar gyfer llifogydd, ond mi wnawn nhw gynnig cymorth os daw llifogydd.
Golyga hyn yn y bôn mai ar berchennog yr eiddo mae’r cyfrifoldeb o baratoi at ddiogelwch ei gartref, ond nid yw’n golygu na fydd y cyngor yn eich helpu os daw llifogydd - mi wnawn nhw.
 
Bydd Cyngor Conwy yn gwneud ymdrech rhesymol i helpu preswylwyr sydd mewn peryg o gael dŵr i’w tŷ, ond mae hyn yn ddibynol ar yr adnoddau sydd ar gael ar y pryd.
Bydd y Cyngor yn defnyddio bagiau tywod mewn lleoliadau ble mae perygl i fywyd neu eiddo. Gwneir y penderfyniad gan y swyddogion ymatebol.
 
Os nad yw’r Cyngor eisoes wedi ymateb i geisiadau o’ch ardal chi, mae bagiau tywod ar gael - mewn achos o lifogydd - yn depot y Cyngor yn Plas yn Dre a hefyd yn Iard Tan Lan CNC. Gofynnwch am gymorth gan swyddogion y cyngor neu rhowch ganiad i’r Cyngor neu i mi - manylion isod.
 
Mewn achos o lifogydd bydd adnoddau yn brin. Os ydych yn casglu bagiau tywod i’ch eiddo chi, gwiriwch gyda chymdogion - yn enwedig yr hen a bregus - bod ganddynt hwythau fagiau tywod i’w cartrefi nhw.
 
 
Y BERLLAN & Y PERTHI
 
Mae rhannau eraill o Lanrwst fel Y Berllan a'r Perthi sydd ddim gyferbyn â Afon Conwy hefyd wedi dioddef oherwydd lefelau uchel o ddŵr ar yr arwyneb y penwythnos hon - a achosodd lifogydd.
Mae cynllun newydd wrthi’n cael ei ddrafftio gan Gyngor Conwy er mwyn delio efo’r mater yma sydd wedi bod yn broblem ers tro. Bydd cyfarfod cyhoeddus yn cael ei gynnal dros y misoedd nesaf er mwyn rhoi adborth i breswylwyr ar y cynllun sy’n cael ei gynnig.
Mae’r cynllun a gynigir yn delio â’r gormodedd o ddŵr sy’n cronni ar ddiwedd lonydd Y Perthi a Y Berllan yn ogystal ag ar hyd School Bank Road.
Bydd llythyr yn cael ei yrru at drigolion y strydoedd hyn i’ch hysbysu o’r cyfarfod cyhoeddus.
 
 
DIOLCH 
 
Dymunaf fanteisio ar y cyfle hwn i ddiolch yn fawr i’n gwasanaethau brys am eu hymateb cyflym ac i dîm y Cyngor am eu holl ymdrechion. Fe wnaethon nhw weithredu ar frys i gau’r lonydd a rhoi mesurau mewn lle a oedd yn gwarchod bywyd ac eiddo.
Hoffwn hefyd gymryd y cyfle i ddiolch i’r gymuned leol am dynnu at ei gilydd y penwythnos hwn. Gan fod adnoddau yn brin a’r lonydd ar gau daeth trigolion Llanrwst ynghyd er mwyn gwarchod eiddo yn ogystal a iechyd a lles pobl hŷn a phobl fregus. Diolch i chi i gyd.
 
 
UNRHYW BRYDERON NEU GWESTIYNAU?
 
Oes oes gennych unrhyw bryderon neu gwestiynau, yna cysylltwch â mi drwy ddefnyddio'r manylion isod;
cllr.aaron.wynne@conwy.gov.uk
07515 951060
 
Rhifau ffôn defnyddiol eraill:
Conwy Council (emergency): 0300 123 3079
Welsh Water: 0800 052 0130
Natural Resources Wales (NRW): 0300 065 3000
British Gas: 0800 111 999
 
Ffoniwch 999 ar unwaith os yw eich tŷ mewn peryg o lifogu pan fo'r lefelau'r dŵr yn codi.

 
Gyda diolch,
Aaron Wynne
Cynghorydd Sir Conwy dros Llanrwst